Không ai được học cách chăm sóc người liệt giường trước khi phải đối mặt với nó.
Một ngày nào đó, người thân xuất viện về nhà.
Căn phòng ngủ trở thành nơi điều trị.
Chiếc giường trở thành "bệnh viện thu nhỏ".
Và người con, người vợ, người chồng... bất ngờ trở thành người chăm sóc chính.
Vấn đề là phần lớn gia đình đều học bằng kinh nghiệm. Có những việc tưởng đang làm đúng, nhưng thực tế lại khiến người bệnh đau hơn, dễ biến chứng hơn hoặc chậm phục hồi hơn.
Dưới đây là những sai lầm tôi thường gặp nhất khi tư vấn cho các gia đình có bệnh nhân nằm lâu tại nhà.
Nhiều người nghĩ:
"Uống thuốc đúng là đủ."
Nhưng với bệnh nhân liệt giường, việc nằm một tư thế quá lâu có thể gây ra nhiều vấn đề hơn tưởng tượng:
Một bác trai sau tai biến nằm gần như nguyên tư thế suốt nhiều ngày vì gia đình sợ đụng vào sẽ đau.
Khi đưa đi tái khám, vùng mông đã xuất hiện vết loét khá sâu.
Điều đáng tiếc là hoàn toàn có thể phòng tránh từ sớm.
✔ Xoay trở mỗi 2–3 giờ
✔ Kê gối đỡ đúng vị trí
✔ Kiểm tra vùng da chịu áp lực hằng ngày
Đệm gia đình được thiết kế để ngủ.
Không phải để nằm liên tục 20–24 giờ mỗi ngày trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
Khi áp lực dồn lâu vào:
Nguy cơ loét tăng lên đáng kể.
Nhiều gia đình chỉ mua nệm chống loét sau khi xuất hiện loét. Thực tế, giá trị lớn nhất của thiết bị này nằm ở việc phòng ngừa.
Đây là lỗi cực kỳ phổ biến.
Người chăm thường nắm cánh tay rồi kéo bệnh nhân lên.
Nghe có vẻ vô hại.
Nhưng với người liệt hoặc yếu cơ, hành động này có thể gây:
✔ Đỡ từ vai và hông
✔ Hỗ trợ thân người cùng lúc
✔ Dùng giường y tế có chức năng nâng đầu nếu chăm sóc dài ngày
Nhiều gia đình có suy nghĩ:
"Khi nào khỏe hãy tập."
Nhưng thực tế lại ngược lại.
Nếu nằm bất động quá lâu:
Không phải tập nặng.
Mà là vận động phù hợp và đều đặn theo khả năng.
Có những bệnh nhân đau ít nhưng buồn rất nhiều.
Họ từng tự đi lại.
Từng tự ăn uống.
Từng tự chăm sóc bản thân.
Giờ mọi thứ phải nhờ người khác.
Cảm giác đó không dễ chịu chút nào.
Đôi khi một cuộc trò chuyện mỗi ngày còn có giá trị hơn nhiều lời động viên sáo rỗng.
Người liệt giường thường hít thở nông hơn.
Nếu nằm lâu và ít vận động, đờm dễ ứ đọng.
Nguy cơ:
✔ Cho bệnh nhân ngồi dậy khi có thể
✔ Tập hít thở nhẹ
✔ Theo dõi dấu hiệu bất thường về hô hấp
✔ Sử dụng máy hút đàm khi được hướng dẫn phù hợp
Đây là nguyên nhân gây sặc rất thường gặp.
Đặc biệt ở bệnh nhân:
✔ Nâng đầu giường
✔ Để bệnh nhân ngồi ở góc phù hợp
✔ Cho ăn chậm
✔ Quan sát phản ứng nuốt
Nhiều người nghĩ:
"Đã nằm một chỗ thì làm sao té được."
Thực tế không ít ca té xảy ra khi:
✔ Thanh chắn giường
✔ Dép chống trượt
✔ Đèn ngủ
✔ Chuông gọi hỗ trợ
Một số gia đình mua rất nhiều:
Nhưng lại thiếu những thứ thiết yếu hơn như:
Thiết bị tốt nhất không phải thiết bị đắt nhất.
Mà là thiết bị giải quyết đúng vấn đề hiện tại của người bệnh.
Đây có lẽ là sai lầm ít được nhắc đến nhất.
Người chăm thường:
Ban đầu còn chịu được.
Nhưng sau vài tháng, sức khỏe giảm rõ rệt.
Khi người chăm kiệt sức, chất lượng chăm sóc cũng giảm theo.
✔ Chia sẻ công việc với người thân
✔ Tận dụng thiết bị hỗ trợ phù hợp
✔ Dành thời gian nghỉ ngắn mỗi ngày
✔ Đừng cố gắng làm mọi thứ một mình
Sai lầm lớn nhất không phải là thiếu kinh nghiệm.
Mà là nghĩ rằng mình phải làm hoàn hảo mọi thứ.
Trong thực tế, những gia đình chăm bệnh hiệu quả thường không phải những người làm nhiều nhất.
Họ là những người:
Chăm sóc bệnh nhân liệt giường không chỉ là giúp người bệnh sống tốt hơn.
Mà còn là giúp cả gia đình đủ sức đồng hành trong hành trình dài phía trước.
Thông thường khoảng 2–3 giờ/lần, tùy tình trạng da, cân nặng và khả năng vận động của người bệnh.
Không phải tất cả, nhưng người nằm nhiều, khó tự xoay người hoặc có nguy cơ loét cao nên cân nhắc sử dụng sớm.
Nên nâng đầu giường hoặc để bệnh nhân ngồi ở tư thế phù hợp, ăn chậm và theo dõi khả năng nuốt.
Đừng bỏ quên sức khỏe của chính mình. Chăm sóc dài ngày đòi hỏi thể lực và tinh thần ổn định để duy trì chất lượng chăm sóc.
